Prikangst

Wat is prikangst?

Wat gebeurt er bij prikangst? Bij het zien van een naald, gaat er een alarmbelletje rinkelen in de hersenen. Dit alarmbelletje betekent ‘er is mogelijk gevaar’. Het lichaam maakt een stresshormoon aan. Dit geeft een gevoel van onrust en onveiligheid. Stresshormonen zorgen er ook voor dat de ademhaling versnelt en het hart sneller klopt. Je krijgt zweethanden en soms ‘breekt het zweet je uit’. Dat alles zorgt ervoor dat de alarmbel nog harder af gaat. Daardoor maakt het lichaam nog meer stresshormonen aan en denkt het lichaam dat er iets gevaarlijks aan de hand is.

Je kunt de volgende verschijnselen krijgen:

• Trillen, zweten, bleek zien of misselijkheid
• ‘Hoge’ ademhaling of hyperventileren
• Snelle hartslag of druk op de borst
• Tintelingen, droge mond, duizeligheid
• Gevoel flauw te vallen
• Niet helder kunnen denken
• Onrust, verstijving

Voor de afspraak

Een prik halen is voor bijna alle kinderen een spannende gebeurtenis. 15 procent van de kinderen heeft zelfs een ernstige vorm van prikangst. En prikangst bij volwassenen is niet zelden het gevolg van een traumatische ervaring op kinderleeftijd.

Hoe help je je kind als het bang is voor de prik?

Voor jonge kinderen is het voldoende om hen een dag van te voren te vertellen dat zij een prik krijgen. En dat het even pijn doet. Maar er zijn ook kinderen die bang zijn voor een prik. Praat hierover met je kind: waar is hij of zij precies bang voor? De pijn en het bang zijn voor een prik, kan je als ouder niet wegnemen. Maar je kunt je kind wel helpen. We geven je hieronder een aantal tips.

1. Bereid je kind goed voor
   Vertel je kind dat hij of zij een prik gaat krijgen. Wacht hiermee niet tot het laatste moment, vertel het bijvoorbeeld een dag van tevoren. Bij oudere kinderen is enkele dagen van tevoren beter. Vertel over waar je naar toe gaat, wie de prik geeft en waarom. Kijk samen bijvoorbeeld het filmpje ‘Een prik bij de GGD’ wat verderop op deze pagina. Wees eerlijk maar maak er vooral ook geen probleem van: Een prik doet heel even een klein beetje pijn. Het is zo voorbij, maar het is gewoon niet prettig.
2. Luister naar je kind, stel vragen en toon begrip.
   Zeg dat je bij hem/haar blijft en hem of haar gaat helpen. Maar maak het niet groter dan het is. Vraag aan je kind wat hij of zij prettig zou vinden: op schoot of niet? Hand vasthouden of niet? Zo geef je je kind een gevoel van controle. Neem de favoriete knuffel mee.
3. Blijf kalm.
   Jouw aanwezigheid is belangrijk voor je kind. Straal rust en vertrouwen uit.
4. Zorg voor afleiding.
   Praat samen over iets leuks of lees voor uit een boekje. Of adem samen in en uit. Je kunt ook samen naar een filmpje op je telefoon kijken. Hoe meer je kind is afgeleid, hoe minder het merkt van de prik. Diegene die de vaccinatie toedient zal ook met je kind praten en hem of haar afleiden. Bijvoorbeeld doordat ze vraagt af te tellen van 10 naar 0.
5. Bij de jongste kinderen:
   Laat een ouder (kind) die geen prikangst heeft als eerste de prik krijgen (uiteraard niet van toepassing bij een afspraak waar 1 kind gevaccineerd moet worden).
6. Positief belonen en complimenten geven helpt:
   Vraag achteraf altijd aan je kind hoe het ging en herhaal de positieve ervaringen en eventuele tips voor de volgende keer zodat je een positieve afsluiting hebt.

Kinderarts Piet Leroy geeft adviezen over hoe een prik bij jonge kinderen zonder angst, pijn of dwang kan verlopen. Lees hier het Interview: Prikken zonder angst bij kinderen | Publicatie | Rijksoverheid.nl.

6 tips om je te helpen bij prikangst

Prikangst tijdens de groepsvaccinatie

Misschien vind je kind de vaccinatie een beetje spannend. Dat is heel normaal. Neem iets mee wat je kind helpt om te ontspannen zoals fijne muziek of een filmpje. Is jouw kind heel erg angstig? Geef dit dan bij binnenkomst aan bij een medewerker. De verpleegkundige of arts kan kan hier dan rekening mee houden en jouw kind extra afleiding geven. Ook is er op alle locaties een ruimte aanwezig waar je kind buiten het zicht van andere kinderen geprikt kan worden. Heb je hier een vraag over? Neem dan contact met ons op via rvp@ggdwb.nl. 

Video ‘Een prik bij de GGD’

Voor jonge kinderen is er een animatiefilmpje om hen voor te bereiden op een prik bij de GGD.